question-mark-1872665_1920

THE OPTIMISM BIAS – AN EXPENSIVE PROBLEM

In the latter half of the ill-fated year 2020, ING announced a €140 million write-off on “Project Maggie,” which was intended to create a common platform for countries where ING operates exclusively online. Just a few months earlier, the Belgian railways had revealed the staggering final cost of the new station in Mons. Initially estimated at €37 million in 2007 with a target completion date of 2013, it ended up with a cost of approximately €480 million. It seems that completely derailing an ICT or construction project is the rule rather than the exception in both the private and public sectors. While we may not personally be responsible, in our own careers, we have all been players in this game, whether actively or passively.

Why does this keep happening, and what can we do about it?

CAUSES

The reasons why budgets and deadlines are frequently missed are always a complex interplay of various factors. However, scientific literature can offer significant insight into the causes of these overly theoretical calculations.

There are individual pitfalls, such as our natural tendency toward excessive optimism, a well-known behavioral psychology concept called the optimism bias. Combined with other ideas from the field, such as the illusion of control and the planning fallacy, this forms a basis for incorrect, overly optimistic calculations.

These phenomena are amplified by group dynamics, especially within management teams. A common issue is concurrence seeking, a phenomenon where a group, often after concurrent discussions, quickly seeks a comfortable consensus and marginalizes conflicting parties. People seek conformity out of mental laziness. Disagreeing with a dominant opinion can be perceived as a lack of loyalty, a political maneuver, or a lack of insight. This often creates a club-like atmosphere—us against the rest of the world—that encourages superficial, “boyish” discussions with overly friendly interactions but without true critical thinking or clashing ideas.

Projects and investments in expansion are thus approved with excessive optimism, both at the outset and during implementation. The business case, along with the subsequent estimates and schedules, goes unchallenged, leading to a lack of urgency, and a failure to adequately respond to the need for active management to keep the project on track.

STARTING POINTS FOR SOLUTIONS

Fortunately, research also provides directives and starting points for solutions. Gary Klein’s pre-mortem technique, Delphi estimates, increased diversity in management teams, and the use of a devil’s advocate or a “red team“. It also helps to recognize a project’s context as a Complex Adaptive System (CAS) and apply all the possible mitigation strategies that come with that understanding.

As always, there are no miracles, but recognizing and formally managing risks gets results. A solid understanding of what can go wrong during projectmanagement is already more than half the solution. Comprehending the underlying problems that behavioral science has uncovered in recent decades (through the work of Kahneman, Bazerman, Sunstein, Thaler, Schiller, Simon, and others) also provides a strong foundation for actively managing the inherent uncertainty of CAS systems.

This is the essence of Balanced Management: What have managers and companies worldwide already learned from facing project failures? What does academia tell us about the issues and challanges? Are there methodologies that can help? How can we mitigate risks and maximize investment returns, or simply avoid catastrophe?

Don’t “reinvent the wheel”. Use and leverage expertise from the past. Balanced Management offers genuine support for navigating these challenges.

coronavirus-4833754_1920

HYPES, EEN KANKER VOOR DE BEDRIJFSWERELD

MIS International was een klein beursgenoteerd bedrijf met nauwelijks winstgevende kernactiviteiten en had nog minder uitstaans met internet. We schrijven midden 1999, MIS International stelde niks voor.

Dan beslist het management om de naam te veranderen in Cosmoz.com. In een mum van tijd stijgt de koers van $0.5 naar meer dan $5! Er was geen sprake van nieuwe producten, nieuwe markten of een aangepast businessplan. Maar dat deerde de beleggers niet. Internet was de hype! Die eindigde met de dotcom-crisis van maart 2020. Zelfs CHatGPT weet van Cosmoz.com niet te vertellen wat er nadien gebeurde.

2025 en AI! Tuurlijk biedt AI ongelofelijke mogelijkheden, zoals het internet. Maar ook nu zijn er weer verliezers: de investeerders, ondernemers en managers die de hype niet kunnen onderscheiden van de trend. Er is veel waardeverlies in de ondernemingswereld omdat we hypes niet (willen/kunnen) detecteren. Als een kankergezwel, groeit en bloeit een hype en zuigt geld en energie uit de bedrijfsactiviteiten. Sirenengezangen op een netwerkavond vreten de dag nadien aan de marges. Zelfsturende teams of hyperambitieuze digitale projecten, uit schrik om achter te blijven, slaan een lek in de cashflow!

Robert Shiller, Nobelprijswinnaar 2017, stelde zich dezelfde vraag: “Why is it so difficult for smart money to profit by betting against bubbles: the psychological contagion promotes a mindset that justifies the price increases, so that participation in the bubble might be called almost rational.”

Dit hoeft niet per se altijd over grote investeringen te gaan. Ook in kleinere organisaties stelt zich dat probleem. Een ERP-pakket? Natuurlijk, maar doe eens 25% af van de ROI die de leverancier u berekende. Nog steeds een business case? Investeren in een cursus teambuilding en leiderschap (7 geheimen voor een succesvolle onderneming)? Bereken de kost eens, tel de opportuniteiskost erbij op. Check nadien de baten die je vooraf dacht te realiseren.

Maar hoe “betting against the bubble”? Hoe de trend puren uit de hype? Een trend die mogelijk wel de industrie stilaan wijzigt, de markt doet verschuiven?

Het antwoord is: balans! Balans tussen emotie (opwinding, maar ook enthousiasme en dynamisme, dus positieve dingen) en rationaliteit. En tezelfdertijd het vermijden van irrationaliteit (“Als het te mooi is om waar te zijn …”). Balans tussen het zekere heden en de onzekere toekomst, balans tussen laag en hoog risico. Balans tussen het streven naar innovatie, verbeteringen, uitdagingen en anderzijds vertrouwen, geleidelijkheid, beheersbaarheid.

Een gebalanceerde benadering. Geen gemakkelijke oplossing, maar noodzakelijk voor het weerstaan aan massahysterie (“iedereen is daar mee bezig”) en hypes!

#balancedmanagement

 

 

creative-725811_1920

Innovatie, geen landing van de Heilige Geest

Innovatie is geen landing van de Heilige geest, innovatie is hard werken en kost zweet, bloed en tranen.

Lege terminologie zoals ‘het nieuwe normaal’ of ‘ondernemingen moeten zich opnieuw uitvinden’ zijn vooral nietszeggend. Maar dat innovaties voor elke onderneming levensnoodzakelijk zijn, is een open deur.

Ook voor de kleine en middelgrote ondernemingen is innovatie een noodzaak. Ondanks een brede verspreiding van dat inzicht blijven veel organisaties worstelen met dit gegeven!

WERKEN AAN VANDAAG OF MORGEN?

Vanwaar die grote moeilijkheden om de dag van morgen en overmorgen voor te bereiden? De voornaamste verklaring is de notie ‘begrensde wilskracht’of ‘gebonden bewustzijn’.  (Het fenomeen werd o.a. omschreven door Richard Thaler, Nobelprijswinnaar economie 2017) . Op de werkvloer vertaalt zich dat in het niet kunnen verlaten van de comfortzone, ondanks de noodwendigheid om de toekomst te kunnen verzekeren. “Sorry, geen tijd om na te denken over de strategie, ik moet de klanten gaan helpen”. De dagdagelijkse gang van zaken is de comfortzone en wordt node verlaten voor het abstractere gegeven dat de toekomst per definitie is. “Allemaal theorie, gewoon hard werken”“Geen tijd om hier zitten te vergaderen, ik moet die bestellingen afwerken”.  Dat soort opmerkingen zijn symptomen van de bounded willpower,  oorzaak van gebrek aan strategie en visie, veel belangrijker als oorzaak dan tijdsgebrek. De toekomst wordt opgeofferd voor het heden door de begrensde wilskracht. Geen tijd? Geen toekomst! Er gaan er veel nu schuifelen op hun stoel.

De wetenschappelijk literatuur gebruikt de Engelse term ambidexterity. Ambidexter is ook een correct Nederlands woord en betekent tweehandig. De tweehandigheid verwijst naar de uitdaging om innovatie te combineren met het operationele dagelijkse werk.

AMBIDEXTERITY

De kunst is aan beide te werken: de korte termijn, de bestelling die de deur uit moet en de lange termijn, een vernieuwende strategie door innovatie. Naast de uitdaging van de bounded willpower  is de andere uitdaging de juiste managementstijl om de inzet van het zweet, het bloed en de tranen te laten leiden tot innovaties met toegevoegde waarde.

Aangepaste managementstijl

De literatuur maakt onderscheid tussen (excuses voor de Engelse termen) opening leadership behavior  (1) en closing leadership behavior  (2). Uit onderzoek blijkt het operationele dagdagelijkse en innovatie door onderzoek en ontwikkeling beter te gedijen onder (2) en innovatie onder (1). Opening leadership behavior  staat voor het open laten van de aanpak, het stimuleren van experimenten en ideeën, het verlagen van de risicogevoeligheid, het motiveren van zelfstandig denken en handelen, het toelaten van fouten, het aanmoedigen van studie van fouten etcetera. Closing leadership behavior  staat voor monitoring en controle, efficiëntie, toepassing van routines, corrigerende acties, controle op toepassing van regels, uniformiteit, foutvermijding, planmatigheid etcetera.

De beide managementstijlen op de juiste manier en op de juiste momenten toepassen is de grote uitdaging om innovatie succesvol te laten gebeuren langs de operationele verplichtingen . In grotere ondernemingen, dient de organisatiestructuur aangepast te worden en dient de managementstijl aangepast. De verschillende niveaus hebben hun taak: direct management, senior management. De leiderschapsstijl moet bovendien wisselen doorheen het innovatieproces en de uiteindelijke implementatie. In de literatuur is sprake van exploitation (A) en exploration (B). (A) staat voor beperking van variatie in handelingen, toepassing van procedures, risicovermijden etcetera.  (B) staat voor stimuleren van variatie, experimenteren, zoeken naar alternatieven, risico’s stimuleren etcetera.

Het operationele management is natuurlijk veelal exploitation. Maar vergis u niet: innovatie (zowel onderzoek als ontwikkeling) vraagt een afwisseling van beide (A) en (B).

Om van ambidextrous leadership te spreken, moet er voldaan zijn aan verschillende voorwaarden, de juiste managementstijl op het juiste moment in het proces en de juiste organisatie om wrijving tussen het operationele en het O&O-gebeuren te vermijden. Die randvoorwaarden voor succesvolle innovatie zijn gedocumenteerd in de wetenschappelijke literatuur.

KMO

Innovaties zijn wijzigingen aan de status quo. As simple as that! Van de interne architectuur van een organisatie (technologie, processen, personen) of van de marketing mix (product/dienst, prijszetting, distributie, promotie) of van de interne organisatie (structuur, governance, management, uitvoering). In alle drie de dimensies kan het gaan over kleine verbeteringen/aanpassingen, incrementele innovatie of over revolutionaire aanpassingen, die een discontinuïteit in de bedrijfsvoering veroorzaken (nieuwe markten, nieuwe diensten, producten, klanten, nieuwe interne organisatie …).

Kleine ondernemingen

Dus ook ondernemingen waar de eigenaar alles direct aanstuurt, omringd met een beperkte groep mensen, wordt met de uitdagingen van innovatie geconfronteerd. In deze beperkte omgeving kan er geen sprake zijn van het aanpassen van de organisatiestructuur of van extra resources. There’s nothing like a free lunch. Een minimum aan investeringen zal nodig zijn. De kleine KMO, de eigenaar met zijn beperkte groep werknemers zal moeten simuleren wat grote organisaties realiseren: aparte afdelingen, specifieke managementstijlen, performantiemanagement … Dit is geen improvisatie: voor het nodige performantiemanagement, management van de pipeline, portfoliomanagement bestaan er marktpraktijken. Er moet niets nieuws worden uitgevonden. Maar het vraagt wel discipline en hard werk. De meest gemaakte fout is het formalisme te zien als extra werk, als bureaucratie die toch niks opbrengt. Klopt niet bij een goede implementatie. Het vlees is zwak, de geest impulsief. Maar het beheren van de dagelijkse uitdagingen, de noodzaak aan innovatie en het spanningsveld tussen beide, kan u beter niet overlaten aan instincten en buikgevoel.

Er is al veel onderzoek gebeurd en jarenlange ervaringen werden geformaliseerd in marktpraktijken. Laat ons niet experimenteren, maar herbruik maken van wat zijn nut heeft bewezen om de onderneming ook op middellange termijn relevant te maken voor de klanten.

Innovatie is levensnoodzakelijk.